Beemster, 13 maart 2007

Alie Vis, Anneke van Berge en Corry van Splunter zijn nog steeds bezig met het inventariseren van de bezittingen van Museum Betje Wolff. Intussen zijn ze aangekomen bij de la waarin alle bewaarde papieren, brieven en documenten van de Polderfeesten zijn opgeborgen.

Nu de Stichting tot Herdenking van de Droogmaking van de Beemster weer nieuw leven is ingeblazen en brainstormavonden in alle kernen van de Beemster worden gehouden als opstart naar de Feesten voor 2012 , was het interessant om tijdens de inventarisatieochtend in Museum Betje Wolff eens een kijkje te nemen.

1862
In dit jaar werden de Polderfeesten voor het eerst groots gevierd. De Kroniek van de Beemster, die voor dit artikel werd geraadpleegd, rept in ieder geval niet over eerdere grote feesten. Tot dit jaar werd volstaan met het houden van de Beemster Biddag met het daaraan verbonden kermisvermaak.
Dat in 1862 opeens wel werd besloten tot het organiseren van een groot herdenkingsfeest vindt wellicht zijn oorzaak in het feit, dat het in de Beemster economisch weer wat meer voor de wind ging. In de 18de eeuw waren er namelijk veel tegenslagen, zoals veeziekte en een enorme muizenplaag en rond de eeuwwisseling naar de 19de eeuw werd Nederland zo goed als kaalgeplukt door de Fransen.

De oudst bewaarde documenten over het 250 jaar bestaan van de Beemster zitten in een boekje met een mooie kleurige omslag. Het bevat onder meer de bekendmaking, dat er een groot vuurwerk zou worden afgestoken en er waren spelletjes, zoals mandlopen op een ronde stok op schragen. Hoe dat in zijn werk ging, daarover konden Alie, Anneke en Corry zich geen flauw idee vormen. Verder was er balklopen boven een zeil op schragen en een tobbespel.
Uit 1862 dateert ook de bekende prent, voorstellende het bezoek van de prinsen Maurits en Frederik Hendrik in 1612, toen de droogmaking een feit was.

Hongerige aspiranten
Overigens is er vóór 1862 nog geen sprake van polderfeesten.
Op 28 augustus 1862 werd echter uitbundig het 250 jaar bestaan van de Beemster gevierd, te beginnen met een maaltijd in het Gemeentehuis, waaraan 160 mannen en vrouwen aanzaten. "De nieuw gebouwde zaal van Het Heerenhuis bleek zelfs te klein voor het aantal hongerige aspiranten, "meldt de Kroniek van de Beemster.
Jacobus Bouman had een lied gemaakt en er werd een heildrank uitgebracht op de heer Beets van Zijbekarspel, die een boekje had geschreven over de geschiedenis van de Beemster. Er was ook sprake van een tentoonstelling.
Overigens stond de voorbereiding van het feest in 1862 nog niet in de schaduw van nu, waar vijf jaar voor het 400 jaar bestaan van de Beemster al activiteiten op touw worden gezet. De eerste bijeenkomst werd pas op 3 juli 1862 gehouden.

Kwekelingenfonds
Na het feest kon de penningmeester concluderen, dat er een positief saldo was van 623 gulden. Besloten werd dit geld in een fonds onder te brengen. Dit 'kwekelingenfonds' zou de studie van minder vermogende jongelui, die in het onderwijs wilden, mogelijk maken.

1887
Het enige tastbare dat in de Polderfeestenla van Betje met betrekking tot 1887, is bewaard gebleven, zijn twee programmaboekjes. Het roze kostte twintig cent en het blauwe tien.
In de Kroniek van de Beemster wordt echter vermeld, dat ruim 800 schoolkinderen op woensdag 24 augustus uit alle delen van de Beemster per rijtuig naar de Beemster werden vervoerd om voor de woning van de burgemeester een aubade te brengen. Daarna was er feest met poppenkast en draaimolen en 's avonds werd een groot bal gehouden.
Op donderdag 25 augustus werd het bezoek van de prinsen zoals dat in 1612 moet zijn geweest, nagespeeld. Het gevolg van de prinsen bestond uit een gekostumeerde optocht, waarbij op één van de praalwagens een model van een stoomwatermachine als bewijs van 'met de tijd meegaan', werd meegevoerd.

1912
De feesten werden al grootser gevierd. Het derde jubileum ging gepaard met de uitgave van een gedenkboek door drukkerij Jac.Krol.
Ook de middenstand pikte een graantje mee: voor twee cent kon men sigaren met Dirck van Oss en Leeghwater bij sigarenwinkelier Cees Vink kopen, slager Cees Kooy sneed speciale bankethammetjes en de Tweede Noord Hollandsche Tramwegmaatschappij liet extra trams lopen.
Wel is nu sprake van drie feestdagen. Ze werden geopend met koraalmuziek vanaf de torentrans door fanfarecorps Koningin Wilhelmina, (thans Beemsters Fanfare).

Land- en tuinbouwtentoonstelling
Er was ook een grote land- en tuinbouwtentoonstelling en er waren kinderfeesten. Bovendien stond een rondrit door de Beemster met versierde wagens op het programma.
Jammer genoeg werkte het weer niet mee. In de stromende regen werd een grote historisch-allegorische optocht gehouden, maar lichtpuntje was weer de aanwezigheid van de Commissaris der Koningin met echtgenote.
Op de andere dagen werden er harddraverijen met handicap georganiseerd en het feest werd besloten met een schitterend vuurwerk.

1937
Ter voorbereiding van de stichting van een eigen historisch museum voor de Beemster, werden rond deze datum veel spullen verzameld. De documenten rond de viering van het 325 jaar bestaan van de Beemster werden nu ook zorgvuldig bewaard. Zo kon het gebeuren dat een groot pakket krantenknipsels, tekeningen en berichten over de jubileumverloting in de tuinkamer van het huidige museum bij Alie, Corry en Anneke ter tafel kwam.

Nog steeds geen jaren van voorbereiding
Veel tekeningen zaten er in deze map, zoals de bovenstaande twee. Links een impressie van de eerste vergadering op 10 maart 1936, die klaarblijkelijk ook diende als herinnering aan een brainstormavond, zoals die thans in de maanden februari en maart 2007 worden gehouden.
Voor de feesten, die op 9, 10 en 11 september 1937 werden gehouden, was dus al een iets ruimere voorbereidingsdatum in acht genomen.
Men kwam lopend, fietsend, met paard en wagen of met de auto naar het Heerenhuis.
Dat er op die gedenkwaardige avond van de tiende maart avond heel wat ideeën zijn opgeborreld, blijkt wel uit de tekening met kreten als: lammeren, gasten, revue, tentoonstelling, Leeghwater, enzovoort ter nadere uitwerking.
Bij de stukken bevond zich ook een aanbieding voor het ontwerpen van een logo met de woorden : "Hulde aan het voorgeslacht." door de heer Beets.

Tekenwedstrijd
Maar het meest kleurig was wel de flinke stapel tekeningen,
Het betrof een tekenwedstrijd voor Beemster kinderen maar ook voor kinderen uit de omgeving. Er werd getekend op speciaal ter beschikking gesteld tekenpapier. De thema's waren zeer uiteenlopend: van een molen tot de revue en de Franse tijd. Met wat een voorbereiding en accuratesse was de jeugd hier aan het werk gegaan.
Ook was er een boekje met kleinere tekeningen, verzameld door de onderwijzer van de vijfde klas van de school in Middenbeemster, Eén daarvan was een tekening, gesigneerd MP, met de woorden: "Onder de paraplu bij de versiering.

Onder de artikelen bevond zich tevens een geïllustreerd blad met als titel "WIJ", waarin een heel feestartikel over de Beemster was geplaatst. Daarbij ook een tekening van de Beemster Bengel, die zich ten tijde van het feest nog op Het Heerenhuis bevond en die zeker zal zijn geluid als aankondiging van de festiviteiten. Ook was er een herdenkingsprent die aan de Beemster schoolkinderen werd uitgereikt.

Mailcoach
Zoals bij alle feesten het geval moet zijn geweest, zijn er ter gelegenheid van het 325 jaar bestaan van de Beemster weer nieuwe liederen en gedichten gemaakt. Eén daarvan was het Boerenwagenlied, waarin de Beemster natuurlijk weer uitbundig wordt bezongen. Aardig is de bewaard gebleven bevestigingsbrief van de Amsterdamsche Rijtuig Maatschappij. Ten behoeve van de optocht werd voor het huren van een mailcoach met twee paarden en een palfrenier veertig gulden in rekening gebracht . De volledige nota is eveneens bewaard. De bijkomende kosten, zoals vertering, kostuums, kapper en fooi brachten de rekening op totaal twee honderd gulden.

Verder bevond zich in de map een hele correspondentie over het borstbeeld van Leeghwater. Daarvoor werd een sponsoractie ontketend. De rekening van het voetstuk vermeldt een bedrag van 151 gulden.

Verder werd er in 1937 een grote verloting georganiseerd met als hoofdprijs acht vette koeien; de tweede prijs was drie vette koeien en de derde prijs een 'zwadkeerder'. Dit is een machine om hooi te keren. De loten kostten 25 cent.

Optocht
Natuurlijk werd ook een optocht met versierde koetsen gehouden, waaraan de foto links herinnert.
Aan het registreren van de documenten van de Polderfeesten van 1962 en 1987 waren de dames nog niet toegekomen. Die zullen ongetwijfeld nog wel omvangrijker zijn,maar hier houden we het voorlopig maar even bij.